یکی از مشکلات خطرناک و در عین حال رایج در لوازم خانگی، برق داشتن بدنه یخچال است. این مشکل معمولاً زمانی بروز می کند که کاربر هنگام لمس بدنه، احساس شوک خفیف یا سوزش در نوک انگشتان دارد. چنین حالتی می تواند نشانهی وجود نقص در سیم کشی داخلی، عایق بندی یا اتصال به زمین (ارت) باشد. بی توجهی به این وضعیت، علاوه بر آسیب به قطعات برقی یخچال، خطر برق گرفتگی را نیز افزایش می دهد.
در این مقاله، تمام دلایل برق دار بودن بدنه یخچال را با جزئیات فنی بررسی کرده و روش های اصولی رفع آن را آموزش می دهیم. اگر اخیراً هنگام تمیز کردن یا جا به جایی یخچال متوجه شوک الکتریکی شدید، در ادامه یاد می گیرید چطور علت را شناسایی و آن را به صورت ایمن رفع کنید.
۸ علت برق داشتن بدنه یخچال
علت برق داشتن بدنه یخچال می تواند از مشکلات جزئی تا خرابی های جدی در اجزای الکتریکی متفاوت باشد. در بسیاری از موارد، این مشکل به دلیل اتصالی در سیم کشی داخلی، خرابی قطعاتی مانند ترموستات یا المنت و حتی عدم اتصال ارت رخ می دهد.
گاهی هم رطوبت و نشتی آب باعث انتقال جریان الکتریکی به بدنه فلزی دستگاه می شود. برای جلوگیری از برق گرفتگی و آسیب به قطعات گران قیمت یخچال، باید منشأ این مشکل به دقت شناسایی شود. در ادامه، هشت دلیل اصلی برق دار بودن بدنه یخچال را همراه با راهکار بررسی می کنیم.
اتصالی کردن ترموستات یخچال
ترموستات وظیفه کنترل دمای داخلی یخچال را دارد و جریان برق کمپرسور را قطع و وصل می کند. در صورت خرابی یا اتصالی در مدار ترموستات، جریان الکتریکی ممکن است به بدنه منتقل شود و باعث برق دار شدن آن گردد. این وضعیت معمولاً زمانی رخ می دهد که سیم های ترموستات دچار بریدگی یا سوختگی شده باشند و تماس مستقیم با بدنه فلزی پیدا کنند.
یکی از نشانه های این مشکل، احساس شوک خفیف هنگام لمس درب یا کناره های یخچال است. برای رفع آن، باید اتصال برق قطع شود و ترموستات توسط تعمیرکار بررسی شود. استفاده از ترموستات معیوب خطرناک است و می تواند به سوختن موتور یا آسیب به برد الکترونیکی منجر شود. بنابراین در صورت مشاهده علائم، سریعاً اقدام به بررسی و تعویض قطعه کنید تا برق داشتن بدنه یخچال برطرف شود.
سوختن موتور یخچال یا اتصالات آن
موتور یا کمپرسور قلب اصلی یخچال است و در صورت آسیب، علاوه بر افت سرمایش، ممکن است جریان برق به بدنه منتقل شود. زمانی که سیم پیچ های داخلی موتور نیم سوز شوند، جریان به قاب فلزی نشت می کند و موجب برق دار بودن بدنه یخچال می شود. همچنین خرابی اتصالات ورودی برق موتور یا شل شدن دوشاخه ها می تواند باعث تماس سیم لخت با بدنه گردد.
در چنین شرایطی، حتی تماس دست با سطح فلزی پشت یخچال خطرناک است. برای اطمینان از سلامت موتور، تعمیرکار باید با مولتی متر مقاومت سیم پیچ ها را اندازهگیری کند. اگر اتصالی مشاهده شود، موتور باید تعویض یا سیم پیچی مجدد گردد. در نظر داشته باشید که استفاده از موتور معیوب خطر برق گرفتگی را افزایش داده و ممکن است فیوز منزل را به طور مکرر قطع کند.
از بین رفتن عایق سیم کشی یخچال
یکی از شایع ترین دلایل برق داشتن بدنه یخچال، پوسیدگی یا از بین رفتن روکش سیم هاست. در طول زمان و بر اثر گرما یا تماس با رطوبت، عایق پلاستیکی سیم ها خشک یا ترک خورده میشود. در این حالت، جریان برق به بدنه فلزی منتقل شده و باعث ایجاد شوک در زمان لمس می گردد.
این اتفاق معمولاً در قسمت های پشت یخچال یا اطراف کمپرسور رخ می دهد؛ جایی که دما بالاست و سیم کشی بیشتر در معرض آسیب قرار دارد. برای جلوگیری از این مشکل، بازدید دوره ای از سیم ها و تعویض آن ها در صورت فرسودگی ضروری است. همچنین نباید سیم برق یخچال را با وسایل دیگر در یک مسیر فشرده قرار داد، زیرا حرارت ناشی از سیم های مجاور موجب تسریع فرسایش می شود. رعایت این موارد مانع انتقال جریان به بدنه و حفظ ایمنی مصرف کننده خواهد شد.
خرابی المنت
در برخی مدل های نوفراست (بدون برفک)، المنت وظیفه ذوب برفک و تخلیه رطوبت اضافی را دارد. در صورت خرابی المنت یا اتصالی در سیم آن، ممکن است جریان برق مستقیماً به بدنه منتقل شود. این نوع برق دار بودن بدنه یخچال بسیار خطرناک است، زیرا المنت در مجاورت بخش های مرطوب قرار دارد. معمولاً در صورت سوختن المنت، کاربر متوجه افزایش رطوبت یا تجمع یخ در قسمت فریزر می شود.
گاهی اوقات اتصال سیم های المنت با قاب فلزی در اثر جا به جایی یا ضربه نیز عامل این مشکل است. برای رفع آن، ابتدا باید المنت با دستگاه اهم متر تست شود و در صورت مشاهده نشتی جریان، تعویض گردد. استفاده از المنت غیراستاندارد یا نصب اشتباه آن می تواند دوباره موجب برق گرفتگی شود، بنابراین این کار باید توسط تکنسین مجاز انجام گیرد.
اتصالی سرپیچ لامپ
یکی از مواردی که اغلب نادیده گرفته می شود، اتصالی سرپیچ لامپ داخلی یخچال است. لامپ داخل کابین در فضای مرطوب قرار دارد و در صورت شکستگی یا شل شدن اتصالات، احتمال تماس سیم برق با بدنه وجود دارد. این وضعیت به ویژه در مدل هایی که درب زیاد باز و بسته می شود شایع است. اگر هنگام تعویض لامپ یا لمس اطراف آن احساس برق گرفتگی دارید، به احتمال زیاد سرپیچ دچار نشتی جریان شده است.
برای رفع مشکل، باید برق یخچال را قطع کرده و سرپیچ به دقت بررسی شود. چنانچه علائم سوختگی یا ذوب شدگی مشاهده شود، باید تعویض گردد. همچنین نصب لامپ های غیر استاندارد می تواند باعث گرم شدن بیش از حد و ذوب شدن عایق سرپیچ شود. در صورت بروز چنین علائمی، برای جلوگیری از برق داشتن بدنه یخچال، بهتر است از تکنسین مجرب کمک بگیرید.
معیوب بودن برد الکترونیکی
در یخچالهای مدرن، برد الکترونیکی نقش مغز دستگاه را دارد و وظیفه کنترل بخش های مختلف از جمله موتور، المنت و فن را بر عهده دارد. خرابی این برد یکی از دلایل پیچیده تر برق دار بودن بدنه یخچال است. در صورت سوختن قطعاتی مانند خازن ها یا رله ها، ممکن است مسیر جریان تغییر کند و به بدنه فلزی منتقل شود. همچنین نوسانات برق شهری یا اتصال اشتباه کابل ها هنگام تعمیر می تواند به برد آسیب بزند.
علائم این نوع خرابی معمولاً شامل کار نکردن صحیح کمپرسور، نمایش خطا یا برق دار شدن بدنه است. تعمیر برد نیازمند تخصص بالا و تجهیزات دقیق است، زیرا کوچک ترین اشتباه در لحیم کاری یا تعویض قطعات ممکن است آسیب را بیشتر کند. در صورت مشاهده این مشکل، دستگاه را خاموش کرده و با تعمیرکار مجاز تماس بگیرید تا از بروز خطرات بیشتر جلوگیری شود.
وصل نبودن ارت
نبود سیستم ارت یکی از اصلی ترین علل برق داشتن بدنه یخچال در منازل است. ارت یا اتصال زمین، نقش تخلیهی جریان الکتریکی ناخواسته را بر عهده دارد و در صورت نبود آن، جریان مستقیماً از بدنه به بدن فرد منتقل می شود. بسیاری از خانه های قدیمی فاقد سیستم ارت استاندارد هستند یا سیم ارت در پریزها به درستی متصل نشده است.
در چنین شرایطی حتی یک نشتی جریان کوچک می تواند باعث احساس برق گرفتگی شود. بهترین روش برای بررسی وجود ارت، استفاده از فازمتر یا تستر مخصوص است. اگر هنگام لمس بدنه، فازمتر روشن می شود، به احتمال زیاد یخچال بدون ارت کار می کند. برای ایمنی، نصب ارت توسط برقکار حرفه ای الزامی است. با اجرای صحیح این سیستم، حتی در صورت بروز اتصالی، جریان به زمین منتقل شده و بدنه یخچال بی خطر باقی می ماند.
برق داشتن یخچال به دلیل نشتی آب
وجود رطوبت یا آب اطراف یخچال می تواند باعث انتقال جریان برق از قطعات داخلی به بدنه شود. گاهی اوقات نشتی از قسمت تخلیه فریزر، شیلنگ آب سردکن یا مسیر یخ ساز ایجاد می شود و به سیم کشی یا موتور می رسد. ترکیب آب و برق خطرناک است و کوچک ترین نشتی می تواند منجر به برق دار بودن بدنه یخچال گردد. اگر در اطراف دستگاه رطوبت یا قطرات آب مشاهده کردید، فوراً آن را از برق بکشید و محل نشت را خشک کنید.
سپس مسیر شیلنگ ها و خروجی آب را بررسی کنید. در مواردی که آب به عایق موتور یا المنت نفوذ کرده، نیاز به بررسی دقیق تر توسط تعمیرکار وجود دارد. استفاده از سه راهی یا محافظ برق در محیط های مرطوب هم می تواند خطر را افزایش دهد. برای پیشگیری، همیشه یخچال را در مکانی خشک و با تهویه مناسب نصب کنید.
برق دار بودن بدنه یخچال خطرناک است؟
بله، برق داشتن بدنه یخچال می تواند بسیار خطرناک باشد. حتی اگر میزان برق احساس شده کم باشد، نشان دهندهی نشتی جریان در مدار داخلی است که ممکن است در هر لحظه شدت بگیرد. این وضعیت می تواند منجر به برق گرفتگی، سوختن قطعات داخلی یا حتی آتش سوزی شود. بهویژه در محیط های مرطوب مانند آشپزخانه، خطر انتقال جریان از طریق کف یا دست های خیس بیشتر است.
اگر متوجه برق دار بودن بدنه شدید، فوراً دستگاه را از برق بکشید و از تماس مجدد خودداری کنید. هرگز این وضعیت را نادیده نگیرید یا از وسایل غیرایمن مانند دمپایی پلاستیکی برای کاهش خطر استفاده نکنید. بهترین اقدام، بررسی ارت، سیم کشی و قطعات الکتریکی توسط تکنسین مجاز است. رعایت نکات ایمنی ساده می تواند از بروز حوادث جدی جلوگیری کند و عمر مفید یخچال را افزایش دهد.
علت برق داشتن پشت یخچال
در بسیاری از موارد، کاربران متوجه می شوند که پشت یخچال بیش از سایر بخش ها برق دار است. این وضعیت معمولاً به دلیل تماس سیم های لخت موتور یا المنت با بدنه فلزی پشت دستگاه رخ می دهد. چون بخش پشتی در مجاورت کمپرسور قرار دارد، حرارت و لرزش مداوم ممکن است باعث ساییدگی روکش سیم ها شود. در این حالت، جریان برق به بدنه منتقل می شود و هنگام لمس، شوک خفیف احساس می گردد.
همچنین وجود گردوغبار یا چربی در این ناحیه می تواند رسانایی را افزایش دهد. برای پیشگیری، بهتر است پشت یخچال هر شش ماه تمیز شود و اتصالات برق بررسی گردد. اگر هنگام تماس با پشت یخچال فازمتر روشن شد، یعنی نشتی جریان وجود دارد و باید فوراً تعمیر شود. در چنین شرایطی تا زمان رفع مشکل، یخچال را از برق جدا نگه دارید.
رفع مشکل برق داشتن بدنه یخچال
برای رفع برق داشتن بدنه یخچال ابتدا باید منبع نشتی جریان شناسایی شود. در گام نخست، دستگاه را از برق بکشید و پریز را با فازمتر بررسی کنید تا از وجود ارت مطمئن شوید. سپس سیم کشی، دوشاخه و کابل برق را بازدید کرده و در صورت مشاهده بریدگی یا تغییر رنگ، آن را تعویض کنید. در مرحله بعد، المنت، ترموستات و موتور باید با مولتی متر از نظر اتصال بدنه تست شوند.
اگر مشکل از یکی از این قطعات باشد، تعویض آن ضروری است. در نهایت، از یک برقکار بخواهید سیستم ارت منزل را بررسی کرده و در صورت نیاز، اتصال استاندارد زمین را برای پریز یخچال برقرار کند. هرگز از سیم کشی های غیرایمن یا وصله کاری استفاده نکنید. رعایت ایمنی هنگام تعمیر اهمیت زیادی دارد، زیرا بی دقتی می تواند به آسیب جدی یا آتش سوزی منجر شود.
